logo

Wpływ substancji psychoaktywnych na aktywność seksualną

Narkotyki i dopalacze.

Narkotyki wpływają na seksualność człowieka. Na etapie eksperymentowania dana osoba może mieć wrażenie, że narkotyki podnoszą libido, potęgują doznania i wspomagają życie seksualne. Bywa też, że niektóre osoby przyjmują środki odurzające po to, aby przełamać swoje lęki związane ze zbliżeniem i zapomnieć o swoich kompleksach. Pozytywny wpływ narkotyków na życie intymne to tylko złudzenie, gdyż w ostatecznym rozrachunku przyjmowanie narkotyków zawsze ma negatywny wpływ na funkcjonowanie człowieka w ogóle, w tym także na jego życie seksualne.

Według powszechnej opinii alkohol czy narkotyki dodają odwagi, wzmagają pewność siebie oraz pozbawiają zahamowań w kontaktach z płcią przeciwną. Być może właśnie to jest powodem, dla którego używki tak często towarzyszą inicjacji seksualnej lub też próbowaniu nowych, odważnych praktyk. Należy jednak podkreślić, że to nieprawda, że alkohol czy narkotyki są afrodyzjakiem. Prawdziwy afrodyzjak, to substancja, która w określony sposób wzmaga popęd seksualny, nie powodując przy tym szkody dla organizmu. Tradycyjne używki są z kolei trucizną dla ośrodkowego układu nerwowego. Mimo tego, że w niewielkich dawkach mogą działać rozluźniająco, to z drugiej strony mogą powodować impulsywne, instynktowne i wręcz zwierzęce zachowania seksualne, które bywają bardzo niebezpieczne.[1]

„Istnieje bardzo ścisłe powiązanie pomiędzy uzależnieniem od narkotyków oraz sprawnością seksualną. Zaburzenia seksualne, głównie na tle organicznym, obejmują większość populacji już w pierwszych miesiącach uzależnienia. Najczęściej występują: u mężczyzn – obniżenie libido, zaburzenia erekcji lub wytrysku nasienia, u kobiet – dyspareunia, anorgazmia, zanik lubrykacji”[2].

Oprócz wymienianej już impotencji, opóźnienia lub braku wytrysku, anorgazmii, obniżenia lub zaniku potrzeby współżycia z powodu zmian organicznych (obniżenie poziomu testosteronu, zaburzenia neurogenne, zaburzenia metabolizmu estrogenów, prolaktyny, endomorfin, serotoniny i dopaminy), uzależnienia prowadzą do wynaturzenia, patologii intymnych relacji, np. do promiskuityzmu czyli częstych kontaktów seksualnych
z przypadkowymi partnerami, bez więzi uczuciowej[3].

Poniżej zostanie przedstawiony wpływ najbardziej popularnych narkotyków na zachowania seksualne osób będących pod ich wpływem.

Ecstasy – może spowodować psychiczne pobudzenie seksualne. Psychiczne pobudzenie nie musi oznaczać podniecenia na poziomie narządów płciowych – mogą pojawić się kłopoty z erekcją. Osoby przyjmujące MDMA osiągają przyjemność po najzwyklejszym dotyku i czują mistyczną, transcendentalną więź z innymi uczestnikami narkotycznej sesji.

Narkotyki należące do grupy stymulantów (amfetaminakokaina, część dopalaczy) mogą początkowo wywoływać zwiększenie potrzeb seksualnych u przyjmującej je osoby. Jednak z czasem prowadzą do trudności w osiągnięciu orgazmu, a nawet do impotencji.  Narkotyki te wydłużają erekcję u mężczyzn ale określane są jako używki dla seksualnych maratończyków, idealne do seksu „na wytrzymałość”, po którym bardzo często nie dochodzi do wytrysku i orgazmu.

Kokaina – duże ilości adrenaliny wydzielane pod jej wpływem przyśpieszają bicie serca oraz zwiększają ciśnienie krwi. Nakładające się na to podniecenie seksualne i wysiłek fizyczny mogą doprowadzić do nadmiernego obciążenia mięśnia sercowego i w efekcie do zawału, a nawet do zgonu.

Haszysz i marihuana wyostrzają wszystkie zmysły, co oznacza, że gra wstępna i orgazm mogą też być bardziej intensywne. Udowodnionym skutkiem działania marihuany jest zwiększona wrażliwość na dotyk, co nie zawsze jest przyjemne. Wrażenie spowolnienia biegu czasu po marihuanie może wpłynąć na nasilenie przyjemności związanej z orgazmem, niestety długotrwałe palenie nie pozostaje bez wpływu na organizm, choć cały czas nie do końca wiadomo jak jest on duży. U mężczyzn na pewno zmniejsza poziom testosteronu – a jest to najważniejszy seksualny męski hormon, odpowiada m.in. za natężenie potrzeb seksualnych. U kobiet częste palenie marihuany może zaburzyć miesiączkowanie.

Seks po LSD jest trudny do przewidzenia; zaburzenia siły percepcji dotyku, wzroku i słuchu, a zwłaszcza jej wzmożone odczuwanie, mogą utrudniać wejście w bliski kontakt fizyczny. Poza tym halucynogenne działanie kwasu sprawia, że pomimo ochoty na seks, nie ma realizacji.

Heroina zabija zainteresowanie seksem. Po małej dawce opiatów może pojawić się ochota na seks, ale nie będzie on taki jak na trzeźwo. Długie używanie prowadzi do zaniku zainteresowania seksem, nie ma podniecenia, nie ma erekcji, u kobiet zanika miesiączka. Przy odstawieniu heroiny u mężczyzny mogą pojawić się niekontrolowane erekcje, a także problemy z przedwczesnym wytryskiem.

Podsumowując należy podkreślić, że stosowanie używek wiąże się ze zmianami hormonalnymi, a w konsekwencji ze spadkiem libido u kobiet lub trudności ze wzwodem w przypadku mężczyzn. Jak wynika z badań, odsetek osób z zaburzeniami seksualnymi wśród narkomanów wynosi 85­-93%, natomiast wśród alkoholików ­ 50-­85%. Najczęściej występującymi konsekwencjami łączenia seksu z substancjami psychoaktywnymi są impotencja, opóźnienie lub brak wytrysku, anorgazmia, obniżenie lub zanik potrzeby współżycia. Przyczyny takich patologii seksualnych mają głównie tło organiczne ? winne jest obniżenie poziomu testosteronu, zaburzenia neurogenne, zaburzenia metabolizmu estrogenów, prolaktyny, endomorfin, serotoniny czy dopaminy. Ponadto wytworzony zostaje tzw. odruch warunkowy, który w przypadku niemożliwości zaspokojenia potrzeb seksualnych będzie skłaniał do sięgania po drugi, kojarzący się z satysfakcją składnik, a więc po alkohol czy narkotyki.

Afrodyzjaki

Afrodyzjaki są terminem używanym w odniesieniu do substancji różnego pochodzenia mających działanie stymulujące i umożliwiające stosunki seksualne o częstotliwości i długości przekraczającej zdolności fizjologiczne. Wśród wielu afrodyzjaków dla kobiet o pochodzeniu naturalnym takich jak anyż, szafran, wyciąg z macy, miłorząb na szczególną uwagę zasługuje johimbina.

Johimbina[4] jest naturalną substancją o budowie alkaloidu, która otrzymywana jest z kory drzewa Pausinystalia johimbe, czyli johimby lekarskiej. Johimbina wpływa na receptory układu nerwowego, znajdujące się w naszym organizmie. Jest antagonistą receptorów alfa-2-adrenergicznych, przez co prowadzi do wzrostu stężenia noradrenaliny (norepinefryny) i adrenaliny (epinefryny) ? hormonów wydzielanych przez rdzeń i korę nadnerczy. Działanie to sprzyja rozkurczowi i rozszerzaniu się naczyń, a co za tym idzie, powoduje lepsze ukrwienie narządów płciowych.

Johimbina jako afrodyzjak wzmaga pożądanie, pozytywnie wpływa na nastrój, podnosi libido oraz wzmaga odczuwanie bodźców dotykowych. Jej przedawkowanie może powodować nudności, bóle i zawroty głowy, a nawet halucynacje.

Należy podkreślić, że afrodyzjaki pobudzają seksualnie ale nie powodują uzależnienia organizmu typowego dla substancji psychotropowych i środków odurzających.

[1] Wpływ substancji psychoaktywnych na zachowania  seksualne ? narkotyki.pl

[2] Zbigniew Lew-Starowicz,  ?Słowniku encyklopedyczny: Miłość i seks.?, Wrocław 1999

[3] Anna Lissewska, Używki a seks, Warszawa, 2005

[4]  Violetta Skrzypulec-Plinta, ?Czy joihimbina wpływa na popęd seksualny?; https://seksuologia.mp.pl

Dodaj komentarz

Narkotyki gwałtu (część III) – Ketamina

Ketaminę[1] można traktować jako pochodną niebezpiecznego narkotyku – fencyklidyny, ponieważ oba związki zawierają ugrupowanie fenylocykloheksylowe. Ketamina jest bezbarwnym proszkiem, nie ma wyraźnego zapachu i smaku, dobrze rozpuszcza się w wodzie, ale także nieźle w tkance tłuszczowej, co sprawia, że eliminacja narkotyku z ustroju przebiega powoli. Ketamina wywołuje krótkotrwałą narkozę i najczę­ściej bywa stosowana jako wprowadzenie do narkozy właściwej. Oprócz działania przeciwbólowego wywołuje amnezję przy czym zaburzeniu ulega nie tylko pamięć operacyjna (robocza), ale epizodyczna i semantyczna. Obniża również wrażliwość biorcy na to, co dzieje się w otoczeniu. Te właściwości ketaminy są wykorzystywane przy stosowaniu jej jako środka ułatwiającego dokonanie zgwałcenia[2].

Od wczesnych lat 90-tych ketamina stała się popularnym wśród nastolatków i młodzieży tzw. narkotykiem rekreacyjnym. rozprowadzanym i sprzedawanym w dyskotekach i klubach. Wśród stosujących ketaminę istnieje pogląd, że jej popularność jako narkotyku rekreacyjnego wiąże się z możliwością precyzyjnego dawkowania i tym samym uzyskiwania takiego stanu psychicznego i fizycznego, który zapewnia optymalną percepcję muzyki, błyskających świateł oraz pozwala osiągnąć kondycję niezbędną do długotrwałego dynamicznego tańca. Zdaniem niektórych uczestników tzw. raving parties, czyli imprez tanecznych organizowanych w celu wspólnego. zbiorowego przeżywania oszołomienia narkotycznego, ketamina przewyższa pod tym względem ekstazy
(3,4-metylenodioksymetamfetaminę). Należy jednak podkreślić, że ketamina ma bardzo niebezpieczne objawy uboczne jak: ataksja (zaburzenia koordynacji ruchów i równowagi), zamazana mowa, zawroty głowy, stan dezorientacji, niewyraźne i podwójne widzenie, bezsenność, toniczno-kloniczne ruchy ciała, omamy i oczopląs. Obserwowano również tzw. flashbacki (powracanie przeżytych wcześniej doznań psychotycznych). Z wywoływanych przez ketaminę objawów somatycznych trzeba wymienić znaczny wzrost ciśnienia krwi, tachykardię, obfite wydzielanie śliny mogące doprowadzić do niedrożności dróg oddechowych, kurcz krtani oraz wzrost ciśnienia śródgałkowego.

[1] Adams H.A., Werner C.: ?From the racemate to the eutomer: (S)-ketamine. Renaissance of a substance?? Anaesthesist, 46, 1026-1042 (1997)

[2] Jensen L.R.: ?The Nonmedical Use ot Ketamine. Part Two: A Review of Problem Use and Dependence?, J. Psychoactive  Drugs, 33, 151-158 (2001)

Dodaj komentarz

Narkotyki gwałtu (część II) – Flunitrazepam i inne benzodiazepiny

 Z grupy benzodiazepin o właściwościach zniewalają­cych, do której należą: flunitrazepam, klonazepam, alprazolam i in., ostatnio najbardziej rozpowszechniony, jako środek wykorzystywany w celach przestępczych jest flunitrazepam. Flunitrazepam jest produktem szwajcarskiego koncernu farmaceutycznego Hoffmann-La Roche Inc, sprzedawanym pod nazwą Rohypnol, jako środek nasenny oraz do premedykacji, w celu uspokojenia pacjenta przed znieczuleniem ogólnym. Działa on podobnie jak diazepam (Valium), tj. uspokajająco nasennie, przeciwlękowo,  i przeciwdrgawkowo, ale około dziesięciokrotnie silniej, przy czym nasenny efekt flunitrazepamu dominuje nad innymi kierunkami jego działania. Wykorzystywany w celach przestępczych podawany jest w dawce, która powoduje podniecenie seksualne, dezinhibicję (odhamowanie) oraz utratę świadomości i amnezję następczą. Produkowany jest w postaci zawierają­cych 0,5 mg, 1 mg i 2 mg substancji czynnej tabletek, które rozpuszczają się szybko, nie pozostawiając żadnych śladów. Flunitrazepam występuje na rynku narkotykowym pod licznymi nazwami ulicznymi: Roofies, Rope, Roche, Roach, Forqet-pill, Forqet-me, Rz, Mexican Valium i inne.

Pierwszy raport o stosowaniu flunitrazepamu w celach przestępczych pochodzi z 1993 r. z południowej Florydy. Później doniesienia o konfiskatach narkotyku i przypadkach zgwałceń z jego użyciem zaczęły docierać również z południowych (Teksas, Arizona) i zachodnich (Kalifornia) regionów USA. Wobec wzrastają­cej liczby przypadków nadużywania flunitrazepamu i wykorzystywania go jako środka ułatwiającego zgwałcenie, koncern Hoffmann-La Roche Inc wprowadził w lutym 1999 r. nową formę leku: tabletki słabo rozpuszczalne w wodzie i zabarwiające roztwór na niebiesko, które trafiły do aptek w 20 krajach.

Działanie f1unitrazepamu ujawnia się 20 minut po jego przyjęciu, najsilniejsze efekty występują po 2 godzinach i utrzymują się przez 4 godziny lub dłużej zależnie od wielkości dawki. Narkotyk można wykryć we krwi przez 12 godzin, a w moczu przez 72 godziny po przyjęciu. Około 20-30 minut po przyjęciu flunitrazepamu ofiara zachowuje się jak pijana, traci orientację, nie jest w stanie jasno się wyrażać a często w ogóle nie może mówić. Często w wyniku utraty sprawności kończyn dolnych (rodzaj porażenia) nie może chodzić, w końcu traci przytomność i ulega amnezji następczej.

Przekroczenie leczniczej dawki f1unitrazepamu wywołuje szereg groźnych efektów: zawroty głowy, spowolnioną niewyraźną mowę, senność, załzawione często nabiegłe krwią oczy, opadające powieki, nieprawidłową ocenę sytuacji, dezorientację, stany splą­tania, odhamowanie, agresywność, zaburzenia widzenia, osłabione odruchy, hipotonię, zaburzenia pamięci,  zatrzymanie moczu. Flunitrazepam przyjmowany z alkoholem, marihuaną, kokainą i innymi narkotykami wywołuje szybki i dramatyczny haj (high). Osoba stosująca flunitrazepam nawet z niewielką ilością alkoholu zachowuje się jakby wypiła go znacznie więcej: wykazuje brak koordynacji, ma przekrwione oczy i zamazaną mowę. Towarzyszy temu depresja układu oddechowego, która może doprowadzić do zejścia śmiertelnego[1].

Przedawkowanie flunitrazepamu zdarza się dosyć często ale śmiertelne skutki przedawkowania samego flunitrazepamu są raczej rzadkie. Dość często natomiast notowano zejście śmiertelne po przyjmowaniu flunitrazepamu z alkoholem lub innymi depresantami ośrodkowego układu nerwowego.

[1] . Maxwell J.C., Spence R.T.: ?Profiles of club drug users in treatrnent?, Subst. Use Misuse, 40, 140 1426 (2005)

Dodaj komentarz

Nowe substancje psychoaktywne (dopalacze) ? chemicy kontra prawnicy (cz. 5)

Nowe substancje psychoaktywne w Polsce

W Polsce problem nowych narkotyków nazywanych ?dopalaczami? pojawił się w roku 2008, kiedy to powstał pierwszy sklep oferujący tego typu produkty. ?Dopalacze? sprzedawane pod różnymi  nazwami handlowymi (np. Spice, Spice Gold, Spice Diamond, Spice Silver, K2, Joker), były reklamowane jako materiały kolekcjonerskie, nieprzydatne do spożycia przez ludzi. Popularność sklepów z dopalaczami gwałtownie rosła, w roku 2010 było ich już ponad 1300. W październiku 2010 Główny Inspektor Sanitarny  podjął decyzję administracyjną o zamknięciu sklepów i konfiskacie oferowanych produktów.

Niezwłocznie po realizacji decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego dotyczącej zamknięci sklepów, wprowadzono nowelizację ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej[1]. Jej głównym celem było wprowadzenie zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terenie Polski substancji o działaniu psychoaktywnym (popularnie nazywanych ?dopalaczami?) nazwanych w ustawie środkami zastępczymi.

Zasadnicze zmiany łączono z[2]:

  • wprowadzeniem zakazu reklamy produktów w sposób sugerujący, że mają one działanie psychoaktywne
  • ustalenie kary administracyjnej za produkcję i wprowadzenie do obrotu środków zastępczych,
  • nałożenie na państwowych inspektorów sanitarnych obowiązku wycofania z obrotu produktów niebezpiecznych.

Do środków zastępczych zaliczono każdą substancję pochodzenia syntetycznego lub naturalnego a także produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie odrębnych przepisów. Środkiem zastępczym jest więc substancja używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Przedstawione ujęcie środka zastępczego pozwala wprawdzie pojawiające się na rynku nowe substancje psychoaktywne, niemieszczące się w wykazach znajdujących się w załącznikach 1 i 2 do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jednakże definicja ta nie ma znaczenia z punktu widzenia problematyki uregulowanej przepisami karnymi ustawy, środek zastępczy nie został bowiem ujęty jako znamię typu czynu zabronionego. Nie stworzono nowego opisu przestępstwa, którego znamieniem byłby środek zastępczy i który zawierałby sankcję karną za wytwarzanie i posiadanie środków zastępczych (nowych substancji psychoaktywnych, dopalaczy) oraz obrót nimi.

Zmodyfikowaną definicję środków zastępczych ustawodawca wykorzystał do określenia reżimu odpowiedzialności administracyjnej związanej z ich wytwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu. W przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środków zastępczych lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym stosuje się przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Ustawa zakłada również możliwość wycofania podejrzanych substancji z obrotu na czas do 18 miesięcy, na mocy decyzji właściwego państwowego inspektora sanitarnego i nałożenie kar finansowych w wysokości od 20 tys. do 1 mln zł.

?Środki zastępcze? mogą zawierać kilka, a nawet kilkanaście nowych substancji psychoaktywnych. Po potwierdzeniu ich działania psychoaktywnego poprzez badania laboratoryjne nowe substancje psychoaktywne mogą być wpisane na listę substancji kontrolowanych stanowiącą załącznik do ustawy o przeciwdziałaniu narkomani. Od roku 2009 systematycznie poszerzano listę środków odurzających i substancji psychotropowych.

W sumie podczas czterech nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wprowadzono do załączników 16 roślin oraz ponad 150 nowych substancji psychoaktywnych.

Analiza przeprowadzonych i planowanych nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii pokazuje, że trwa swoisty wyścig pomiędzy ustawodawcą a producentami nowych substancji psychoaktywnych. Do ustawy wpisywane są kolejne substancje, a producenci wprowadzają do obrotu ich pochodne różniące się nieznacznie strukturą chemiczną. Wydaje się, że bez poważniejszych zmian w prawie wprowadzających definicje generyczne, zwycięzcami w tym wyścigu będą zawsze producenci nowych substancji psychoaktywnych.

[1] Ustawa z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Dz. U. 2010 nr 213, poz. 1396

[2] Muszyńska, A., ?Prawne aspekty reglamentacji obrotu tzw. dopalaczami?, Homines Hominibus, ISSN 1890-3883, Vol. 8, 2012, 185-194

Dodaj komentarz

Nowe substancje psychoaktywne (dopalacze) ? chemicy kontra prawnicy (cz. 4)

Nowe substancje psychoaktywne – sytuacja w EU

NPS zaczęły pojawiać się na świecie w latach 80 tych, w Polsce natomiast dekadę później, i zaczęły funkcjonować zamiast tradycyjnych narkotyków tj. amfetaminy, marihuany czy kokainy.

Jako pierwsze na nielegalnym rynku pojawiły się substancje z grupy fenetyloamin oraz pochodne piperazyny. Niektóre z nich były dystrybuowane ( BZP, mCPP, PCP, PMMA ) w sposób podobny jak wspomniane narkotyki tradycyjne i miały być substytutem trudno dostępnego w tamtym czasie na nielegalnym rynku narkotyku MDMA (tzw. ekstazy). W niektórych przypadkach pojawianie się NPS było odpowiedzią na krótkotrwały brak konkretnych objętych kontrolą narkotyków. Jednym z powodów pojawienia się NPS była też skuteczność działania organów ścigania i eliminacja z nielegalnego rynku niektórych narkotyków. Pierwszą substancją rozprowadzaną w Europie zamiast MDMA była BZP, zaś w 2005 r. w kilkunastu państwach UE w tym też w Polsce pojawiła się mCPP – substancja psychoaktywna o działaniu stymulującym, rozprowadzana w formie tęczowych tabletek. W tamtym czasie w Polsce skonfiskowano kilkadziesiąt tysięcy tabletek mCPP.

Od roku 2008 w Europie i w Polsce zaczęły się także pojawiać kolejne NPS dystrybuowane w zupełnie odmienny sposób, tworząc równoległy do narkotykowego rynek niekontrolowanych prawnie substancji psychoaktywnych potocznie zwanych dopalaczami. Substancje te były sprzedawane w sieci sklepów i były rozpowszechniane pod różnymi nazwami komercyjnymi. Oferowane produkty były mieszaninami różnych substancji psychoaktywnych najczęściej zawierającymi syntetyczne kannabinoidy, pochodne amfetaminy, pochodne benzodiazepiny i efedryny[1]. Były one nanoszone na nośniki roślinne ? mieszaniny ziół i roślin.

Brak regulacji prawnych i szeroka dostępność spowodowały na przestrzeni kilku lat bezprecedensowy wzrost[2] rozpowszechnienia różnych rodzajów NPS. W ramach unijnego systemu wczesnego ostrzegania ( EU- Early Warning System ) obecnie w UE monitorowanych jest ponad 350 NPS z czego 250 zaraportowano w przeciągu ostatnich pięciu lat[3]. Obecnie państwa członkowskie UE zgłaszają około 1 nowej substancji psychoaktywnej tygodniowo. Coraz większa ilość NPS jest obejmowana kontrolą przez Państwa Członkowskie UE jednak ich duża dostępność w połączeniu z ograniczoną wiedzą na temat niebezpieczeństw związanych z ich zażywaniem wciąż stanowi ogromne wyzwanie dla sektora zdrowia publicznego oraz polityki antynarkotykowej. Niektóre substancje z grupy NPS trafiają od razu na nielegalny rynek narkotykowy (BZP, mCPP) podczas gdy inne są rozprowadzane przy użyciu technik biznesowych wykorzystujących luki prawne.[4] Na sytuację tę wpływa dodatkowo prędkość rozprzestrzeniania się NPS oraz różnice w legislacji poszczególnych państw członkowskich UE. Równocześnie ciągle rozwijają się różne rodzaje dystrybucji NPS, stają się one bardziej wyszukane, wykorzystują reklamę, PR, tradycyjne oraz elektroniczne kanały sprzedaży. Szczególne problemy związane są z wykorzystaniem Internetu. Nieograniczony zasięg i duża anonimowość wpływają na poczucie bezkarności osób oferujących NPS w sieci. Tylko w 2013 r. Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA) zidentyfikowało ponad 650 stron internetowych, za pośrednictwem których NPS są sprzedawane w Europie. Wyzwaniem dla organów ścigania są sieci internetowe tzw. darknets. Za ich pośrednictwem możliwa jest anonimowa komunikacja i zakup NPS, narkotyków i innych nielegalnych produktów.

[1] Raport Państwowej Inspekcji Sanitarnej w sprawie dopalaczy- nowych narkotyków, GIS październik  2011, 14

[2]  EU Drug Markets Report- A strategic Analysis, EMCDDA, Europol, Luxemburg 2013, str.106.

[3] Europejski raport narkotykowy na rok 2014:Tendencje i osiągnięcia, maj 2014

[4] Rozprowadzanie w  tzw. ?smart shops? substancji psychoaktywnych  potocznie nazywanych ?legal highs?

Dodaj komentarz

Nowe substancje psychoaktywne (dopalacze) ? chemicy kontra prawnicy (cz. 3)

Definicja nowej substancji psychoaktywnej (NPS ? new psychactive substances)

Nowe substancje psychoaktywne (NPS) to nowe środki odurzające i substancje psychotropowe, w postaci czystej lub w preparatach, które nie są zdefiniowane konwencjami ONZ, ale mogą mieć taki sam wpływ na zdrowie publiczne jak substancje wymienione w tych konwencjach[1].

Efekt oddziaływania NPS na organizm[2] często jest zbliżony do działania kontrolowanych substancji psychoaktywnych i może objawiać się pobudzeniem, depresją, halucynacjami, zaburzeniami funkcji motorycznych, zachowania czy też nastroju.

NSP najczęściej bywają zbliżone budową chemiczną do kontrolowanych prawem narkotyków, choć zdarzają się przypadki substancji o podobnym działaniu i zupełnie innej budowie chemicznej. Problematyka nowych substancji psychoaktywnych jest zagadnieniem interdyscyplinarnym i wielopłaszczyznowym, dlatego też istnieje wiele definicji NPS.

 

Definicja prawna

Substancje takie jak heroina, kokaina, marihuana, ich pochodne oraz prekursory, wraz z szeregiem amfetamin, barbituranów, benzodiazepin oraz innych środków o działaniu odurzającym podlegają kontroli na podstawie Konwencji ONZ [3] z 1961 r. oraz 1971 r. ( wraz z protokołem dodatkowym z 1972r.) [4] Wszelkie substancje psychoaktywne, które nie są ujęte w wykazach i które nie podlegają kontroli tak jak w/w substancje określa się, jako ?nowe substancje psychoaktywne? bez względu na to, od kiedy są znane lub stosowane. Wynika to z faktu, iż pojawiają się sie one po raz pierwszy na nielegalnym rynku i są używane, jako substytuty kontrolowanych narkotyków. Przyjęcie określenia NPS (new psychoactive substances) na poziomie legislacji międzynarodowej umożliwiło ujednolicenie używanej przez prawników, naukowców i badaczy nomenklatury. W polskim porządku prawnym funkcjonuje określenie ? ?środki zastępcze?[5] i obejmuje ono wszelkie substancje pochodzenia roślinnego czy też syntetycznego w każdym stanie fizycznym, jak też produkty, rośliny, grzyby i ich części zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej albo w takim samym celu. Po przeprowadzeniu badaniach laboratoryjnych i potwierdzeniu psychoaktywnego negatywnego oddziaływania na organizm, substancje aktywne zawarte w ?środkach zastępczych? umieszczane są na listach substancji kontrolowanych. Listy takie stanową załączniki do Ustawy o Przeciwdziałaniu Narkomanii, zaś substancja aktywna w momencie umieszczenia na liście substancji kontrolowanych przestaje być środkiem zastępczym, a staje odpowiednio środkiem odurzającym lub substancją psychotropową.[6] Od tego też momentu jej posiadanie, rozprowadzanie i produkowanie jest zagrożone sankcjami karnymi.

Tego typu ?imienne dopisywanie? kolejnych substancji do listy środków odurzających i psychotropowych nie jest jedynym rozwiązaniem prawnym, które umożliwia kontrolę nad nowymi substancjami psychoaktywnymi. W Europie stosuję się również inne definicje prawne NPS, są to definicje generyczne i analogowe.

W podejściu generycznym definiuje się precyzyjnie rodzinę związków chemicznych, poprzez określenie możliwych podstawników w określonym związku podstawowym. Tego typu definicję stosuje się między innymi w Irlandii i Wielkiej Brytanii.

W podejściu analogowym nowe substancje psychoaktywne definiowane są na podstawie podobieństwa własności psychoaktywnych z uwzględnieniem struktury analizowanych związków chemicznych. Definicja ta jest bardziej ogólna od definicji generycznej. W praktyce stosowana jest na Łotwie i w Bułgarii.

 

Definicja toksykologiczna

NPS są związkami chemicznymi pochodzenia roślinnego lub syntetycznego charakteryzującymi się oddziaływaniem psychoaktywnym na OUN co może objawiać się w zależności od substancji: pobudzeniem, stymulacją, rozluźnieniem, depresją, halucynacjami, zaburzeniami funkcji motorycznych, zaburzeniami funkcji poznawczych, zmianami zachowania i nastroju. NPS oddziaływają na ośrodkowy układ nerwowy w sposób podobny do efektu oddziaływania substancji kontrolowanych ? środków odurzających i substancji psychotropowych. Należy założyć, że termin ?substancje psychoaktywne? ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy efektów doświadczają ludzie. Jeżeli chodzi o oddziaływanie NPS na organizm, ich interakcje, toksyczność i potencjał uzależniający zazwyczaj brak jest informacji lub też istniejąca wiedza jest bardzo ograniczona. Dużym utrudnieniem jest brak badań klinicznych, poza nielicznymi badaniami eksperymentalnymi. Niewiele też jest opisanych i udokumentowanych przypadków zatruć. Źródłem pewnej wartości mogą być zamieszczane w Internecie relacje osób eksperymentujących z NPS; osoby te często opisują w nich swoje osobiste odczucia i doświadczenia. Szczególne zagrożenie dla zdrowia i życia użytkowników stanowią produkty zawierające NPS. Sprzedawane są one pod różnymi nazwami jako środki o  różnorodnym przeznaczeniu: sole do kąpieli, produkty kolekcjonerskie itp. Często występują one w postaci mieszanek różnych substancji: jako mieszaniny kilku nowych substancji psychoaktywnych, mieszaniny z kontrolowanymi narkotykami tj. amfetamina czy kokaina, czy też, jako mieszanki substancji syntetycznych ze składnikami pochodzenia roślinnego. Działanie takich mieszanek produktów jest szczególnie trudne do przewidzenia.

[1] Wspólna definicja ONZ i Komisji Europejskiej

[2] Szczególnie ośrodkowy układ nerwowy (OUN)

[3]  Jednolita Konwencja NZ o środkach odurzających z 1961r.

[4] Protokół NZ zmieniający Jednolitą Konwencję o środkach odurzających

[5] Ustawa o Przeciwdziałaniu Narkomanii z 2005r.  art.3 pkt.27

[6] Przypisanie substancji do poszczególnych list odbywa się w oparciu badania laboratoryjne oraz określenie potencjału uzależniającego.

Dodaj komentarz

Nowe substancje psychoaktywne (dopalacze) ? chemicy kontra prawnicy (cz. 2)

Tematyka związana z używaniem nowych substancji psychoaktywnych jest analizowana od kilkudziesięciu lat[1]. Tematem nowych substancji psychoaktywnych zajął się na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego wieku Alexander Shulgin (doktor biochemii Uniwersytetu w Berkeley, farmakolog). W latach 80. dołączyła do niego żona Anna (psychiatra). Razem prowadzili badania na temat tworzenia oraz działania psychoaktywnego substancji z grup fenetyloamin oraz tryptamin. Wypracowali usystematyzowany sposób oceny działania psychoaktywnego substancji zwany Skalą Oceny Shulgina (Shulgin Rating Scale). Doświadczenia prowadził Shulgin na sobie oraz na grupie swoich przyjaciół. W swoich pracach przedstawił sposób tworzenia oraz efekty oddziaływania psychoaktywnego ponad 300 związków z grup fenetyloamin oraz tryptamin. Efekty swoich prac zaprezentował w dwóch książkach: wydanej w 1991 roku PIHKAL Phenethylamines I Have Known And Loved: A Chemical Story Of Love (?Fenetylaminy, które poznałem i pokochałem: chemiczna historia miłości?) oraz wydanej w 1997 roku THIKAL Tryptamines I Have Known And Loved: The Continuation (?Tryptaminy, które poznałem i pokochałem: kontynuacja?). Shulgin pokazał, jak drobne modyfikacje struktury chemicznej wpływają na zmianę działania psychoaktywnego oraz jak wiele substancji przy obecnej wiedzy chemicznej można otrzymać na podstawie jednego tylko związku podstawowego.

Publikacje Shulgina zapoczątkowały zjawisko tzw. narkotyków projektowanych (designer drugs). Od tamtego czasu rozpoczął się wyścig pomiędzy projektantami nowych narkotyków a instytucjami kontrolującymi narkotyki. Nowe substancje nie podlegały kontroli prawnej. Należało opracować mechanizmy pozwalające na ich ocenę oraz procedury wprowadzania ich pod kontrolę. Jako reakcja na to nowe zagrożenie powstał unijny System Wczesnego Ostrzegania o Nowych Narkotykach, w którym wiodącą rolę odgrywa Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA ? European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction).

Zjawisko nowych narkotyków miało charakter ukryty i było głównie związane z nielegalnym rynkiem narkotykowym. W Europie identyfikowano dwie-trzy nowe substancje rocznie, spośród których tylko część kwalifikowała się do objęcia ich kontrolą. W ostatnich latach sytuacja ta zdecydowanie się zmieniła. Według Europejskiego Centrum Informacji o Narkotykach i Narkomanii w Lizbonie (EMCDDA) w 2008 roku odnotowano 13 nowych substancji, w 2009 roku były to już 24 substancje, w 2010 roku ? 41 a w 2015 ? ponad 100 (dokładne dane są weryfikowane)  nowych substancji psychoaktywnych. Dynamika ta w dużej mierze związana była z coraz liczniej pojawiającymi się w Europie tzw. smart shopami. Smart shopy były to sklepy oferujące legalne substancje psychoaktywne, najczęściej za pośrednictwem internetu. W Polsce mieliśmy do czynienia z najgwałtowniejszym w Europie rozwojem zjawiska, potocznie zwanym u nas zjawiskiem ?dopalaczy?. Charakterystyczne dla naszego kraju było jednak przeniesienie handlu ?dopalaczami? do sklepów stacjonarnych w przestrzeni miejskiej. W ciągu dwóch lat od 2008 do 2010 roku powstało ponad 1300 stacjonarnych sklepów z dopalaczami. Sklepy te, w tym samym roku, na mocy decyzji administracyjnej Głównego Inspektora Sanitarnego zostały zamknięte. Handel dopalaczami w sklepach stacjonarnych został poważnie ograniczony, ale po kilku miesiącach przeniósł się do internetu. W chwili obecnej sklepy internetowe są głównym źródłem tego typu substancji.

cdn …

[1] Baum, R.M. 1985. New variety of street drugs poses growing problem. Chemical and Engineering News, 63(36) 7-16 (1985), 9 September, 1985

Dodaj komentarz

Nowe substancje psychoaktywne (dopalacze) ? chemicy kontra prawnicy (cz. 1)

Od kilku lat na świecie obserwowany jest spektakularny wzrost rozpowszechnienia nowych substancji psychoaktywnych (ang. new psychoactive substances – NPS ), które w pewnej mierze zastąpiły tradycyjne narkotyki. Stopień używania NPS w skali globalnej pozostaje nieznany. Badania dotyczące omawianych substancji są, w wielu przypadkach, wciąż bardzo ograniczone. Brak wystarczających danych naukowych na temat ich toksyczności i oddziaływania na organizm ludzki; co skutkuje wieloma incydentami śmiertelnymi.  Wiele krajów korzystając z szybkich ścieżek legislacyjnych rozpoczęło wprowadzanie tych substancji na listy substancji kontrolowanych. NSP stanowią problem o zasięgu globalnym, dlatego też na poziomie międzynarodowym podjęto pierwsze próby w celu usystematyzowania nazewnictwa i harmonizacji przepisów prawa.  Odrębną kwestią jest leczenie; NPS wciąż stanowią wyzwanie dla naukowców, toksykologów i psychologów.  Szeroki wachlarz substancji, ich różnorodna budowa chemiczna oraz niezbadane negatywne efekty oddziaływania niosą ze sobą ogromne zagrożenie dla zdrowia użytkowników i mają wpływ na politykę społeczną.

NPS nastręczają również wielu problemów analitycznych laboratoriom kryminalistycznym. Brak odpowiednich metodyk badań oraz brak wzorców przy jednocześnie bardzo dużej różnorodności tych substancji powoduje, ze tylko najlepsze laboratoria są w stanie prowadzić badania identyfikacyjne oraz analizę ilościową tego typu substancji.

W kolejnych częściach zostanie przedstawiona historia NPS oraz swoisty wyścig pomiędzy chemikami pracującymi dla producentów „dopalaczy” a prawnikami pracującymi nad regulacjami prawnymi związanymi z ograniczeniem dostępu do nowych substancji psychoaktywnych.

cdn …

Dodaj komentarz

Powitanie

Szanowni Państwo

Witam serdecznie na stronie www.uslugikryminalistyczne.pl. Zachęcam do zapoznania się ze stroną internetową, na której oprócz aktualnej oferty usług znajduje się mój blog. W blogu tym regularnie  będę  się z państwem dzielił różnymi informacjami i spostrzeżeniami z zakresu kryminalistyki, a zwłaszcza z problematyką narkotyków i dopalaczy. Zachęcam do odwiedzania strony i zamieszczania Państwa komentarzy.

Jeszcze w tym tygodniu rozpocznę serię tekstów poświęconych faktom i mitom związanym z dopalaczami.

Zapraszam do odwiedzania strony.

WK

Dodaj komentarz

Test

Test bloga

Dodaj komentarz